Η χειρουργική αντιμετώπιση των παθήσεων του παγκρέατος θεωρείται μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της γενικής χειρουργικής και απαιτεί εξειδικευμένη γνώση της ανατομίας της περιοχής και εμπειρία στην περιεγχειρητική διαχείριση των περιστατικών. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η χειρουργική παθολογία του παγκρέατος συνδέεται με κακοήθεις ή προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις, συμπαγούς ή κυστικής σύστασης.

Αδενοκαρκίνωμα παγκρέατος: ο καρκίνος του παγκρέατος αποτελεί την 4η αιτία θανάτου από κακοήθη νεοπλάσματα στον δυτικό πληθυσμό. Οι κυριότεροι προδιαθεσικοί παράγοντες είναι το κάπνισμα, η αυξημένη κατανάλωση λίπους και του λεγόμενου junk food, η παχυσαρκία, το ιστορικό χρόνιας παγκρεατίτιδας και η παρουσία συγκεκριμένων γενετικών διαταραχών. Αναλόγως της εντόπισης του στην κεφαλή, το σώμα ή την ουρά του παγκρέατος, εμφανίζονται και τα αντίστοιχα συμπτώματα, όπως ανώδυνος αποφρακτικός ίκτερος, επιγαστρικό άλγος με αντανάκλαση στην ράχη, απορρύθμιση ή απότομη εμφάνιση Σακχαρώδους Διαβήτη κ.α.

Παρόλη την εν γένει δυσοίωνη πρόγνωση των ασθενών με καρκίνο παγκρέατος, η σύγχρονη αντιμετώπιση αυτής της κατηγορίας των ασθενών φαίνεται να αρχίζει να αποδίδει καρπούς.

Κυστικές αλλοιώσεις παγκρέατος: με την βελτίωση και την αύξηση της χρήσης των απεικονιστικών μεθόδων, όπως η αξονική και η μαγνητική τομογραφία, αυξήθηκε κατακόρυφα η ανεύρεση των κυστικών αλλοιώσεων του παγκρέατος. Κάποιες από αυτές θεωρούνται προκαρκινωματώδεις, όπως τα βλεννώδη νεοπλάσματα (MCN), τα ενδοπορικά βλεννώδη νεοπλάσματα του κυρίως παγκρεατικού πόρου (MD-IPMN) και οι συμπαγείς ψευδοθηλώδεις όγκοι (SPN).Στον αντίποδα βρίσκονται κάποιες καλοήθεις κυστικές αλλοιώσεις, όπως τα ορώδη νεοπλάσματα και οι ψευδοκύστεις ή άλλες κυστικές αλλοιώσεις με αβέβαιη συμπεριφορά όπως τα ενδοπορικά βλεννώδη νεοπλάσματα των περιφερικών παγκρεατικών πόρων

Άλλες παθήσεις: στο πάγκρεας μπορεί να εντοπίζονται μεταστάσεις από άλλα όργανα, όπως ο νεφρός ή το παχύ έντερο, καθώς και άλλες πρωτοπαθείς αλλοιώσεις όπως το λέμφωμα και το σάρκωμα. Σπανιότερα πλέον στις μέρες μας βλέπουμε τις αλλοιώσεις της χρόνιας παγκρεατίτιδας πάθηση που οφείλεται ώς επί τω πλείστον στην κατάχρηση αλκοόλ και τις υποτροπές της οξείας παγκρεατίτιδας.

Αντιμετώπιση: Η χειρουργική επέμβαση αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της αντιμετώπισης των παθήσεων του παγκρέατος. Οι συνήθεις επεμβάσεις ,αναλόγως της φύσης και της εντόπισης της αλλοίωσης , είναι η παγκρεατο12δακτυλεκτομή (επέμβαση Whipple), η περιφερική παγκρεατεκτομή, η ολική παγκρεατεκτομή και η εκπυρήνιση.
Η σύγχρονη και εξατομικευμένη αντιμετώπιση των παθήσεων του παγκρέατος απαιτεί διεπιστημονική συνεργασία, η οποία αφορά την προεγχειρητική εκτίμηση της εξαιρεσιμότητας της νόσου και της πιθανής εισαγωγικής θεραπείας, την εξειδικευμένη διεγχειρητική τεχνική και γνώση της ανατομίας, των παραλλαγών και των επιπλοκών, την μετεγχειρητική παρακολούθηση με χρήση συγκεκριμένων πρωτοκόλλων ανάρρωσης, καθώς και την πιθανότητα επικουρικής θεραπείας. Συνεπώς, για την βέλτιστη αντιμετώπιση των παθήσεων του παγκρέατος απαιτείται πρωτίστως συνεργασία διαφόρων ιατρικών ειδικοτήτων, στο πλαίσιο ογκολογικού συμβουλίου, όπως ο εξειδικευμένος χειρουργός, ο ακτινολόγος, ο ακτινοθεραπευτής, ο γαστρεντερολόγος, ο παθολοανατόμος και ο παθολόγος-ογκολόγος.